Cải Tiến Quy Trình Sản Xuất Tinh Gọn (Lean): Tối Ưu Chi Phí Nguyên Liệu Ngành Gỗ

Tất cả hội viên CLB Sản Xuất Tinh Gọn luôn giám sát tiêu hao nguyên liệu. Đây là hành động quyết định trong quản trị sản xuất. Tiết kiệm nguyên liệu giúp phát triển xanh và sạch. Nó cũng giúp chống lãng phí tài nguyên thiên nhiên.

Cơn bão giá luôn thăng trầm theo chu kỳ kinh tế. Tuy nhiên, thời kỳ hậu Covid-19 đòi hỏi sự thích ứng nhanh. Các doanh nghiệp phải nhanh chóng tìm giải pháp tiết kiệm chi phí sản xuất

Bài toán chi phí nguyên liệu trong ngành đồ gỗ nội thất

Trong ngành sản xuất đồ gỗ nội thất, nguyên liệu chiếm tỉ trọng rất lớn trong giá thành sản phẩm. Tỉ trọng này thay đổi theo loại nguyên liệu và dòng sản phẩm. Thực tế, nó thường chiếm khoảng 40% – 70% giá thành sản phẩm.

Hệ thống sản xuất tinh gọn (Lean Manufacturing) mang triết lý: Faster – Better – Cheaper. Áp dụng triết lý này, nhiều nhà sản xuất đã làm chủ được chi phí cực tiểu.

Rất nhiều hội viên CLB Lean Six Sigma ngành gỗ là những ví dụ điển hình. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp khác vẫn đang khổ sở kiểm soát bài toán này.

Về cơ bản, công thức tính chi phí được xác định như sau:

Chi phí nguyên liệu = Đơn giá nguyên liệu x Lượng tiêu hao

Đơn giá nguyên liệu hoàn toàn do thị trường quyết định. Nhà sản xuất không thể can thiệp được yếu tố này. Họ chỉ có thể tối ưu chi phí bằng cách kiểm soát “lượng tiêu hao”. Chỉ số quản lý lượng tiêu hao chính là Tỉ lệ sử dụng gỗ (H%).

Tỉ lệ sử dụng H% = Khối lượng gỗ mua vào / Khối lượng tinh chế đạt được

Chỉ số H% quyết định trực tiếp đến lợi nhuận đạt được. Đây cũng là yếu tố sống còn của doanh nghiệp gỗ trong mọi hoàn cảnh.

Theo triết lý Lean, hãy xét hai doanh nghiệp có cùng lượng đầu ra. Đơn vị nào dùng ít nguyên liệu đầu vào hơn sẽ được gọi là tinh gọn hơn (Leaner).

Doanh nghiệp truyền thống thường chọn cách làm dễ dàng và thiếu đo lường. Việc không kiểm soát kỹ tiêu hao sẽ dẫn đến lượng hao hụt cực kỳ lớn.

Ngược lại, doanh nghiệp Lean tập trung vào mục tiêu Faster – Better – Cheaper. Họ sẽ có quy trình kiểm soát tốt và lượng tiêu hao ít hơn.

2 Giai đoạn quyết định lượng tiêu hao nguyên liệu gỗ

Lượng tiêu hao trong nhà máy được quyết định ở 2 giai đoạn chế biến cốt lõi:

Giai đoạn 1 (Lọc bỏ khuyết tật):

Gỗ mua vào được đưa qua cắt, rong, bào phớt. Quá trình này tạo ra gỗ quy cách thô (Cutting size). Hao hụt ở bước này lệ thuộc rất lớn vào quy trình sản xuất.

Ví dụ: Chọn (Cắt → Rong → Bào) hay (Bào → Cắt → Rong). Sự đổi mới sáng tạo này sẽ tạo giá trị cực lớn cho doanh nghiệp.

Giai đoạn 2 (Chế biến tinh):

Từ gỗ thô chuyển sang quy cách tinh (Finished size). Quá trình này thông qua các bước chế biến, ghép, rong, bào tinh. Hao hụt lúc này phụ thuộc vào lượng dư phôi chiều dày và chiều rộng. Ngoài ra, bí quyết của phương pháp bào cũng đóng vai trò quyết định.

Công ty TNHH Tư Vấn Quản Lý Hạnh Gia muốn mang đến góc nhìn trực quan nhất. Dưới đây là 3 cải tiến tiết kiệm nguyên liệu gỗ thực chiến tại xưởng:

Cải tiến 1: Tối ưu quy trình sơ chế GỖ THÔNG

Cải tiến 2: Đổi mới quy trình Finger Joint (ghép ngón tay) cho phôi Tràm/Cao su

Yếu tố phân tích	Trước cải tiến (Cũ)	Sau cải tiến theo Lean (Mới)
Quy trình	Phôi nguyên liệu → Cắt → Đánh Finger (1 máy, đảo đầu) → Ghép dọc	Phôi nguyên liệu → Cắt → Bào 4 mặt → Đánh Finger (2 máy) → Ghép dọc
Lượng tiêu hao	2.5 (thậm chí lớn hơn 3.0)	2.1
Hình ảnh lệch phôi khi ghép
Ghi chú kỹ thuật	Phôi thanh bị đảo “mặt chuẩn gia công” khi đánh bằng 1 máy. Do đó, phôi dày không đều sẽ gây ra hiện tượng ghép lệch.	Dùng 2 máy đánh mộng để giữ nguyên “mặt chuẩn gia công”. Đưa sai lệch về 1 phía. Phân loại và đánh dấu mặt chuẩn phôi sau bào thành 4 nhóm: (1) “đã sạch”, (2) chưa sạch mặt, (3) chứa sạch cạnh, (4) rớt quy cách. Tiến hành ghép theo từng nhóm phôi.
Hiệu quả	Hàng lỗi nhiều do ghép lệch phôi. Tốn nhiều nhân công xử lý hàng không đạt.	Tiết kiệm 16% nguyên liệu. Chất lượng đầu ra tốt hơn hẳn. Năng suất tổng thể tăng nhờ giảm thiểu công xử lý hàng lỗi.

Cải tiến 3: Sử dụng gỗ “Tràm thanh” dày 23mm cho sản phẩm 20mm thay vì nguyên liệu chiều dày 25mm

Cách làm từ Công ty TNHH Mộc Quyết Thắng. Cải tiến này hoàn toàn áp dụng được cho gỗ cao su hoặc gỗ “tràm phách”.

Kết luận

Hy vọng các chia sẻ kỹ thuật trên sẽ hữu ích với quý độc giả. Đặc biệt, các nhà quản trị xưởng gỗ sẽ có thêm góc nhìn về kiểm soát tiêu hao. Tùy loại nguyên liệu, doanh nghiệp cần chọn quy trình tinh gọn phù hợp. Mục tiêu cuối cùng là đạt chuẩn: NHANH HƠN – TỐT HƠN – RẺ HƠN.

Hệ thống Lean luôn hướng tới mục tiêu chi phí cực tiểu. Do đó, tiết kiệm nguyên liệu là nhiệm vụ bắt buộc của Ban Cải Tiến. Tổ chức cần dành đủ nguồn lực và thời gian cho đổi mới liên tục. Điều này chắc chắn tạo ra lợi thế cạnh tranh và lợi nhuận bền vững cho doanh nghiệp.