Trong kỳ 1, chúng ta đã cùng nhau phân tích các khái niệm nền tảng bao gồm: Định nghĩa ETO, MTO, ATO, MTS; sự ảnh hưởng của số lượng và biến động đơn hàng đến việc lựa chọn phương thức sản xuất; cũng như cách áp dụng ma trận ABC-XYZ để đưa ra quyết định quản trị tối ưu.
Tiếp nối chuyên đề này, Kỳ 2 sẽ đi sâu vào việc so sánh chi tiết cả 4 phương thức và giải pháp áp dụng linh hoạt giữa MTS và MTO trong ngành sản xuất xuất khẩu gỗ (Furniture).
Phân Biệt Các Phương Thức Triển Khai Sản Xuất Trong Ngành Gỗ
Để có cái nhìn toàn diện và đưa ra chiến lược quản trị sản xuất hiệu quả, các nhà quản lý nhà máy gỗ cần phân biệt rõ 4 phương thức vận hành cốt lõi dưới đây dựa trên các tiêu chí cụ thể.
Chúng ta xem xét tổng hợp 4 phương thức sau:
| Yếu tố so sánh | ETO (Engineer to Order) | MTO (Make to Order) | ATO (Assembly to Order) | MTS (Make to stock) |
|---|---|---|---|---|
| Định nghĩa | Sản phẩm hoàn chỉnh được thiết kế + chế tạo sau khi nhận đơn hàng của từng khách hàng riêng biệt | Việc sản xuất chỉ bắt đầu khi có đơn hàng của khách hàng | Bán thành phẩm được sản xuất trước khi có đơn hàng, khi có đơn hàng mới tiến hành lắp ráp | sản xuất với mục dích dự trù hàng hóa trong kho sau đó phân phối cho khách |
| Lĩnh vực thường áp dụng Ngành gỗ | Hợp đồng dự án chung cư, khách sạn, … | Sản xuất và xuất khẩu theo đơn hàng | Hàng tủ bếp sản xuất theo mô-dun, khi nhận dự án thì cho lắp ráp (chỉ sản xuất thêm một số chi tiết – MTO) | Sản xuất nhập kho sẵn đồ gia dụng (thớt, đồ chơi) và xuất kho theo lệnh của khách hàng (XK hoặc nội địa). |
| Nguyên liệu sản xuất | Nguyên liệu và thành phần để sản xuất sản phẩm chưa có sẵn cần phải mua vào cho phù hợp | Tất cả nguyên liệu và thành phần để sản xuất sản phẩm đa số được dự trữ sẵn. Một số mua theo đơn | Các nguyên liệu, thành phần sản xuất được dự trữ đầy đủ trong sản xuất. | Có đầy đủ nguyên liệu sản xuất đã được dự trữ sẵn. |
| Trạng thái sản phẩm và hoạt động của Công ty | Dựa vào ý tưởng của khách, tiến hành thiết kế, chế tác. Sau đó tiến hành sản xuất ra sản phẩm. | Tiến hành sản xuất sản phẩm theo đơn của khách hàng đặt (bản vẽ đã được khách hàng cung cấp) | Sản xuất linh kiện (spare part), phụ kiện trước khi có đơn đặt hàng. Nhà máy tiến hành lắp ráp khi có đơn hàng | sản phẩm và dự trữ trong kho thành phẩm. Khi có đơn hàng thì xuất khẩu luôn ra thị trường tiêu thụ. |
| Thời gian giao hàng | Thời gian dài phụ thuộc vào thời gian của quá trình thiết kế và sản xuất. | Thời gian giao hàng dài tùy thuộc vào khả năng sản xuất nhanh của nhà máy. | Thời gian giao hàng ngắn nếu lắp ráp nhanh | Thời gian giao hàng nhanh chóng do có sẵn sản phẩm. |
Giải Pháp Áp Dụng Phương Thức MTS Trong Sản Xuất Xuất Khẩu Đồ Gỗ (Furniture) Theo Đơn Đặt Hàng (MTO)
Một câu hỏi thực tế đặt ra cho các nhà quản trị nhà máy gỗ: Bạn đã từng chủ động sản xuất các chi tiết hoặc cụm chi tiết gỗ trước khi nhận được đơn hàng chính thức hay chưa?
Về bản chất, đây là bài toán cân nhắc kỹ lưỡng giữa Chi phí và Lợi ích. Nếu doanh nghiệp vận hành hoàn toàn theo phương thức sản xuất trữ sẵn (MTS), chi phí lưu kho và rủi ro tồn kho sẽ tăng cao.
Ngược lại, nếu chỉ cứng nhắc áp dụng sản xuất theo đơn đặt hàng (MTO), nhà máy rất dễ đối mặt với nguy cơ bỏ sót cơ hội gia tăng doanh số, thậm chí phải chịu phạt hợp đồng do chậm tiến độ giao hàng (late delivery).
Để giải quyết bài toán này, các chuyên gia ngành gỗ thường áp dụng giải pháp lai ghép (hybrid) thông qua các lưu ý quan trọng sau:
Chuẩn hóa các chi tiết và cụm chi tiết dùng chung
Nhà máy nên chủ động sản xuất trước các sản phẩm, chi tiết hoặc cụm chi tiết có tính chất dùng chung cho nhiều mã hàng hoặc nhiều đối tượng khách hàng khác nhau.
Chiến lược này cần được định hình ngay từ giai đoạn thiết kế sản phẩm (Design for Manufacturing) hoặc thiết kế quy trình công nghệ của nhà máy.
Các ví dụ điển hình về chuẩn hóa chi tiết gỗ bao gồm:
– Các linh kiện phụ trợ thường xuyên xuất hiện như ke góc, bọ liên kết, thùng tủ bếp tiêu chuẩn.
– Các chi tiết phôi gỗ có cùng chiều rộng được rong sẵn hàng loạt theo các kích thước tiêu chuẩn (ví dụ: Wide 30, 35, 40, 45, 50, 60, 70, 80 mm…).
– Đồng bộ hóa các loại vật tư phụ, hóa chất sơn, keo dán và thiết bị gá kẹp trong thiết kế quy trình sản xuất.
Quản trị linh hoạt các chi tiết đặc thù
Đối với các chi tiết, cụm chi tiết hoặc sản phẩm mang tính chất “khác biệt hoàn toàn”, nhà máy chỉ nên tiến hành sản xuất hoặc mua bổ sung khi đã nắm chắc đơn đặt hàng trong tay.
Đôi khi, các sản phẩm này sẽ được tùy chỉnh linh hoạt bằng cách kết hợp các bộ phận sản xuất theo đơn (MTO) với các bộ phận tiêu chuẩn đã được lưu kho sẵn (MTS).
Sản phẩm nội thất cuối cùng của bạn có thể được hoàn thiện dựa trên đơn đặt hàng cụ thể của khách, nhưng tiến độ giao hàng sẽ được rút ngắn đáng kể nhờ việc lắp ghép từ các biến thể linh kiện có sẵn trong kho.
Hãy luôn nhớ rằng, bất kỳ nguồn cung ứng hoặc chi tiết nào phải sản xuất hoàn toàn theo đơn (MTO) từ đầu cũng sẽ kéo dài thời gian sản xuất (lead time) của toàn bộ dự án.
Bài viết của Lê Phước Vân
CEO, Senior Consultant of MAC,
Expert trainer of ILO,
President of Lean Six Sigma Club